Afyon’da Dijital Vicdanın Dönüşümü Tartışıldı

Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) İlahiyat Fakültesi tarafından Felsefe ve Din Bilimleri Seminerleri kapsamında düzenlenen “Dijitalleşen Dünyada Vicdanın Sosyolojik Dönüşümü” konulu seminer, İlahiyat Fakültesi Özcan Halaç Eğitim Binası Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Seminere İlahiyat Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Mebrure Doğan, akademik personel ve öğrenciler katıldı. Programda dijitalleşmenin birey ve toplum üzerindeki etkileri sosyolojik açıdan ele alındı.Seminerde konuşan İlahiyat Fakültesi Din Sosyolojisi Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Büşra Kutluay Çelik, teknolojinin yalnızca bir araç olmaktan çıkarak bireylerin ahlak anlayışı ve hakikat algısını da yeniden şekillendiren güçlü bir unsur haline geldiğini belirtti. Çelik, dijital vicdanın artık bireyin içsel ahlaki pusulasından uzaklaşarak algoritmalar, sosyal medya normları ve dijital topluluklar tarafından yönlendirilen dışsal bir yapıya dönüştüğünü ifade etti. Geleneksel toplum yapısında bireylerin daha derin düşünme süreçleriyle hareket ettiğini vurgulayan Çelik, dijital dünyada ise anlık ve refleksif tepkilerin ön plana çıktığını söyledi. Özellikle “slaktivizm” olarak ifade edilen ve bireylerin somut sorumluluk almak yerine sosyal medya üzerinden tepki vererek vicdani rahatlama arayışına yöneldiği yaklaşımın giderek yaygınlaştığını kaydetti. Algoritmaların bireylerin düşünce yapıları üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu belirten Çelik, dijital izler aracılığıyla kullanıcı davranışlarının yönlendirildiğini, bunun da toplumsal kutuplaşmayı ve empati yoksunluğunu artırdığını dile getirdi. Sosyal medyada oluşan “yankı odaları” ve “filtre balonları” nedeniyle bireylerin çoğunlukla yalnızca kendi düşünce dünyalarına yakın kişilerle iletişim kurduğunu ifade eden Çelik, bu durumun çevrim içi linç kültürü ve siber zorbalık gibi olumsuz sonuçları beslediğini söyledi. Seminerde sosyolojinin önemli isimlerinin teorileri üzerinden değerlendirmelerde bulunan Çelik, dijital dünyanın bireysel ve toplumsal yapıları dönüştürdüğünü belirtti. Albert Bandura’nın “Ahlaki Kopuş” teorisine değinen Çelik, dijital anonimlik ortamının insanların yüz yüze ortamda meşru görmeyecekleri davranışlara daha kolay yönelmelerine neden olabileceğini ifade etti. Ekran aracılığıyla kurulan iletişimin insan ilişkileri üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Çelik, fiziksel temasın azalmasının empati duygusunu ciddi şekilde zayıflattığını söyledi. Dijital dünyanın bireyleri sürekli uyaran yoğun bir yapıya dönüştüğünü ifade eden Çelik, bu durumun zamanla duyarsızlaşma, şefkat yorgunluğu ve sosyal ilişkilerde yüzeyselleşmeye neden olabileceğini kaydetti. Seminer, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi.